ÖZEL GÜVENLİK HUKUKU VE KİŞİ HAKLARI

Giriş

Özel güvenlik hizmetleri, kamu güvenliğini tamamlayıcı nitelikte yürütülen faaliyetlerdir. Türkiye’de özel güvenlik hizmetleri 5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun kapsamında yürütülmektedir. Özel güvenlik görevlileri, görev yaptıkları alanlarda can ve mal güvenliğinin korunmasına katkı sağlar.

5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun

5188 Sayılı Kanun, özel güvenlik hizmetlerinin yürütülmesi, özel güvenlik şirketlerinin faaliyetleri, eğitim kurumları ve özel güvenlik görevlilerinin görev, yetki ve sorumluluklarını düzenlemektedir.

Kanunun amacı:

Kamu güvenliğini desteklemek
Can ve mal güvenliğini korumak
Özel güvenlik hizmetlerinde standart oluşturmak
Güvenlik hizmetlerinin yasal çerçevede yürütülmesini sağlamak

Özel Güvenlik Görevlisinin Görevleri

Özel güvenlik görevlileri görev yaptıkları alanlarda:

Giriş ve çıkış kontrolü yapar.
Kimlik kontrolü gerçekleştirir.
Devriye hizmeti yürütür.
Olaylara ilk müdahaleyi yapar.
Olay yerini korur.
Genel kolluk kuvvetlerine yardımcı olur.
Güvenlik raporları hazırlar.

Görev sırasında tarafsız, dikkatli ve profesyonel davranmak zorundadırlar.

Özel Güvenlik Görevlisinin Yetkileri

Özel güvenlik görevlileri görev alanları içerisinde aşağıdaki yetkilere sahiptir:

Kimlik Sorma Yetkisi

Koruma ve güvenliğini sağladıkları alanlara giriş yapmak isteyen kişilerin kimliklerini kontrol edebilirler.

Eşya Kontrolü Yetkisi

Dedektör, X-Ray cihazı ve benzeri teknik cihazlarla eşya kontrolü yapabilirler.

Yakalama Yetkisi

Suçüstü halinde veya yakalama emri bulunan kişiler hakkında gerekli işlemleri yapabilirler.

Emanete Alma Yetkisi

Suç teşkil eden veya tehlike oluşturabilecek eşyaları emanete alabilirler.

Yetki Sınırları

Özel güvenlik görevlileri:

Ev araması yapamaz.
Araç araması yapamaz.
İfade alamaz.
Sorgu yapamaz.
Ceza veremez.

Bu yetkiler yalnızca genel kolluk kuvvetlerine aittir.

İnsan Hakları ve Özel Güvenlik

Özel güvenlik görevlileri görev yaparken insan haklarına saygı göstermek zorundadır.

Temel insan hakları:

Yaşam hakkı
Kişi dokunulmazlığı
Özel hayatın gizliliği
Düşünce özgürlüğü
Din ve vicdan özgürlüğü
Eşitlik ilkesi

Hiçbir kişi dil, din, ırk veya cinsiyet nedeniyle ayrımcılığa uğratılamaz.

Zor Kullanma Yetkisi

Zor kullanma son çare olarak uygulanmalıdır.

Zor kullanmada dikkat edilmesi gereken ilkeler:

Gereklilik
Ölçülülük
Orantılılık
Hukuka uygunluk

Amaç kişiyi cezalandırmak değil, tehlikeyi ortadan kaldırmaktır.

Olay Yeri Koruma

Bir suç veya olay meydana geldiğinde:

Olay yeri güvenlik altına alınır.
Yetkisiz kişilerin girişine izin verilmez.
Deliller korunur.
Genel kolluk kuvvetlerine haber verilir.
Olayla ilgili rapor hazırlanır.

Delillerin bozulması soruşturmayı olumsuz etkileyebilir.

Genel Kolluk ve Özel Güvenlik İlişkisi

Genel kolluk:

Polis
Jandarma
Sahil Güvenlik

Özel güvenlik görevlileri genel kolluğun yerine geçmez. Görev alanları içinde güvenliği sağlar ve gerektiğinde kolluk kuvvetleriyle koordineli çalışırlar.

Meslek Etiği

Özel güvenlik görevlileri:

Dürüst olmalıdır.
Tarafsız davranmalıdır.
Gizlilik kurallarına uymalıdır.
Vatandaşlara saygılı davranmalıdır.
Yetkilerini kötüye kullanmamalıdır.

Meslek etiğine aykırı davranışlar disiplin cezasına neden olabilir.

Raporlama

Her önemli olay kayıt altına alınmalıdır.

Raporda bulunması gereken bilgiler:

Tarih
Saat
Yer
Olayın özeti
Müdahale şekli
Tanık bilgileri

Raporlar resmi belge niteliği taşıyabilir.

KONU ÖZETİ

Özel güvenlik hizmetleri 5188 Sayılı Kanun kapsamında yürütülür.
Görev ve yetkiler görev alanı ile sınırlıdır.
İnsan haklarına saygı esastır.
Zor kullanma son çare olmalıdır.
Olay yeri korunmalı ve deliller muhafaza edilmelidir.
Genel kolluk ile koordineli çalışılmalıdır.

KONU SONU TESTİ

Soru 1

Özel güvenlik hizmetleri hangi kanuna göre yürütülür?

A) 657 Sayılı Kanun
B) 5188 Sayılı Kanun
C) 4857 Sayılı Kanun
D) 5237 Sayılı Kanun

Cevap: B

Soru 2

Özel güvenlik görevlileri aşağıdakilerden hangisini yapamaz?

A) Kimlik kontrolü
B) Olay yeri koruma
C) Ev araması
D) Devriye görevi

Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi temel insan haklarından biridir?

A) Yaşam hakkı
B) Ceza verme hakkı
C) Arama yapma hakkı
D) Sorgulama hakkı

Cevap: A

Soru 4

Zor kullanmada hangi ilke uygulanmalıdır?

A) Ölçüsüzlük
B) Keyfilik
C) Orantılılık
D) Ayrımcılık